De wind maakt onze hoofden leeg – De oude meester vult ze op.

Buiten waait het, net zoals het de afgelopen tien dagen aan een stuk doet. We worden er een beetje door opgejaagd. We rijden voorbij Planckendael en zien dat oude bomen, vooral bomen omkrinkeld door klimop, de storm van afgelopen zondag niet hebben overleefd. Ze liggen er genadeloos bij, omgehakt, doormidden gezaagd, hun blanke binnenste zichtbaar voor al wie voorbijrijdt. Eigenlijk wilden we de nieuwe bibliotheek in Mechelen bezoeken in het oude predikherenklooster, maar die bleek nog niet open. Pas in september van dit jaar. Dan maar naar het centrum: een mokka en een thee.

Een beetje later terug naar huis.

De wind tempeest. Katrijn zit bij me in de auto en we luisteren in onze gezellige bubbel naar muziek, van de wereld afgezonderd. We horen de wind niet, we horen de overvliegende vliegtuigen niet, de muziek zuigt ons op in een ander universum.

Uit de povere audio-installatie klinkt machtig en beheerst, krachtig en subtiel het vierde pianoconcerto van Beethoven. Ik heb alle moeite om mijn aandacht op de weg te houden. Dat mag nochtans wel want de takken zwiepen vervaarlijk.

Beethoven schakelt zoals steeds moeiteloos over van stukken waar het hele orkest ingezet wordt naar gedeelten die aanvoelen als kantwerk. Hij ontroert me vaak. Heb je dat ook, dat iets zo mooi is dat het bijna pijnlijk is om te aanhoren? We ervoeren beiden dat de muziek zo diep onder onze huid kroop dat hij aanwezig was in ons! De noten en klanken liepen als rillingen over ons heen.

Thuis werden we, mijn broer en ik, van jongs af met Beethoven vertrouwd. We hadden platen van enkele grote creaties van de romantische componist en mijn moeder die piano speelde was fan van de componist. Ook Katrijn, wiens vader ook piano speelde, beluisterde al in haar jeugd muziek van Beethoven.

De Pastorale, zijn zesde symfonie, was een van de eerste stukken waar ik kennis mee maakte. Het trof mij van in het begin. De vrede die uit de eerste delen van die symfonie straalt heb ik meer dan eens fysiek aangevoeld. Dat maakt het beluisteren ervan tot een meditatie. In mijn studententijd kon ik soms een halve nacht naar muziek luisteren, de ene elpee na de andere, dan voerde de romantische toondichter steeds mijn hitlijst aan en stond boven mijn andere idolen zoals: The Beatles, Steppenwolf, Pink Floyd, The Kinks, enz. En te midden van the blues, veel blues. Om in weg te dromen. Blues ervoer ik ook als muziek die samenloopt met de lichaamsritmes.

Maar terug naar de oude meester. Het vierde pianoconcerto dat nu klinkt ken ik glad van buiten. Niet om zelf te spelen, die gedachte is werkelijk enkele octaven te hoog gegrepen. Maar wel om het orkest onder brede gestes te lucht-dirigeren. Dat alles speelt zich af in de hemel der muziekliefhebbers.

Pierre Leroy zit aan de piano voor deze prachtige uitvoering uitgezonden op Klara.

Beethoven was een diep spiritueel man. Hij streefde een band met God na en handhaafde hoge morele principes maar had wellicht niet veel op met kerkelijke hiërarchie en rites, getuige daarvan zijn Missae Solemnes (plechtige missen). Die zijn zo uitvoerig en overheersend dat de mis die tijdens de muziekuitvoering plaatsgreep erbij in het niets verzonk. Beethovens muziek torende uit boven het ritueel! Gevoel boven vorm!

Veel heb ik gehad aan het boek ‘Beethoven’ van Jan Caeyens. Het is een prachtige biografie, die zelfs in het Duits vertaald werd. Dat staat min of meer gelijk met een Vlaming die een biografie over Shakespeare schrijft, die vervolgens in het Engels vertaald krijgt en daar dan nog lovende kritieken voor ontvangt ook. Het boek boeide me niet alleen, ik daalde erin af. Ik las het in een ruk tweeëneenhalve keer. Dan was ik verzadigd. Nooit daarvoor las ik een dergelijk boek tweeëneenhalve keer. Ik hoop dat de grootmeesters Jan en Ludwig er even om glimlachen. Het boek is subliem en toch niet kritiekloos, zo is er de passage over iemand in de gunst van Beethoven wilde staan en daarvoor allerlei kleine klussen voor de grootmeester deed. Die man werd door Beethoven ronduit belachelijk gemaakt. Dat vond ik angstaanjagend pijnlijk. Ik leerde eruit: verbrand nooit je vleugels aan de misplaatste gloed van je idool, leraar of superieur.

Bezoek ons ook op Facebook:
2019-04-08T17:00:30+00:00